O szkle uranowym podczas Niedzieli w Muzeum

Szkło uranowe - fakty i mity

Kolejne spotkanie z cyklu Niedziela w Muzeum, które poprowadzi Anna Pietrzak z Działu Rzemiosła Artystycznego, poświęcone będzie szkłu barwionemu związkami uranu.

Szkło uranowe – zachwycające nietuzinkowym kolorem i ekscytujące ze względu na właściwości, czyli występujące w określonych warunkach zjawisko emitowania światła. Jaka jest jego historia? Gdzie i jak powstawało? Czy obawy związane z jego codziennym użytkowaniem są uzasadnione? – na te pytania postaramy się odpowiedzieć podczas wykładu.

Wstęp wolny.

15 marca, niedziela, godz. 12, Dawny Pałac Biskupów Krakowskich, Plac Zamkowy 1

Czwartek z Dialogiem

Kolejne spotkanie z cyklu Czwartek z Dialogiem poświęcone będzie roli kobiet w zrywie społecznym, jakim była rewolucja 1905 roku.

Rewolucja lat 1905–1907 to wyjątkowe wydarzenie w historii Polski, które bez wątpienia można rozpatrywać jako fakt kulturotwórczy. Wprowadziła bowiem do literatury nową tematykę i w pewnym sensie odmieniła świadomość pisarską. Chaos rewolucyjnego świata, walki, nadzieje i porażki zostały przeniesione na karty dzieł literackich przez wielu twórców młodopolskich, którzy reagowali na nie niemal od razu. Stanowiska pisarskie były podzielone – jedni przewrót społeczny aprobowali, pisząc o nim jako o pięknym, bohaterskim czynie, inni oceniali go krytycznie, traktując rewolucję jako anarchię.

Podczas marcowego Czwartku z Dialogiem omówione zostaną wybrane kreacje rewolucjonistek utrwalone w prozie polskiej początku XX wieku. To właśnie kobiety w dużej mierze rozbudzały w towarzyszach rewolucyjny entuzjazm, a w walce wykazywały niejednokrotnie większą siłę psychiczną niż mężczyźni. Bez względu na swój wiek i status społeczny – robotnice i inteligentki, kobiety stare i młode dziewczęta – stawały na barykadach, szły w pochodach i wykonywały mnóstwo najrozmaitszych prac pomocniczych.

Monika Żelazna – polonistka, edukatorka w dziale edukacji Muzeum Narodowego w Kielcach. Interesuje się tekstami literackimi i paraliterackimi doby pozytywizmu, literaturą i sztuką Młodej Polski, a także wydarzeniami historycznymi związanymi z piśmiennictwem obu epok.

Wstęp bezpłatny.

19 marca, czwartek, godz. 17, Muzeum Dialogu Kultur, Rynek 3

Wystawa czasowa Miłość

Wystawa zatytułowana Miłość wpisuje się w cykl przygotowywanych przez MNKi ekspozycji, które poświęcone są zagadnieniom głęboko wnikającym w ludzką emocjonalność i jednocześnie z tej emocjonalności wynikającym. Zapoczątkowała go w 2012 roku wystawa Czas, kolejną był Strach (2019–2020), po nich, jako swoiste podsumowanie, zaplanowano ekspozycję poświęconą miłości.

Miłość towarzyszy ludziom od zawsze, niemal od zawsze jest też jedną z najważniejszych bohaterek sztuki, jest wreszcie tą, dzięki której tworzenie w ogóle jest możliwe. Wielowymiarowość tego uczucia sprawia, że niezliczone są wręcz sposoby jej obrazowania. Inaczej bowiem należy przedstawić Caritas czy Agape, inaczej miłość macierzyńską, inaczej wreszcie miłość między dwojgiem ludzi, której symbolem są często postacie zaczerpnięte z mitologii – Eros i jego rzymski odpowiednik – Amor, Kupido, Anteros, Afrodyta utożsamiana z rzymską Wenus (Wenerą), Himeros, Potos, by wymienić tych bardziej znanych bohaterów greckich czy rzymskich mitów. Ekspozycja prowadzi widzów przez bogaty świat mitologii, Biblii, literatury, ale też alegorii, personifikacji, symboli, aż po wątki rodzajowe ściśle związane z przeżywaniem tego uczucia. Trzon ekspozycji stanowi malarstwo, uzupełnione o rzeźbę oraz wyroby rzemiosła artystycznego. Przyjęty układ pozwala zaprezentować możliwie szeroki wachlarz zarówno rodzajów miłości, jak i sposobów jej obrazowania w różnych epokach.

Kuratorka: Joanna Kaczmarczyk

Koordynatorka: Anna Sychowska

Aranżacja: Jarosław Figura

Termin: 10 lutego – 18 października 2026

Dawny Pałac Biskupów Krakowskich, Plac Zamkowy 1

MECENAS MUZEUM NARODOWEGO W KIELCACH: 

PGE Polska Grupa Energetyczna

Wystawa czasowa Na szkle malowane. Cuda z Podhala

Ekspozycja Na szkle malowane. Cuda z Podhala, prezentowana w Muzeum Dialogu Kultur, przenosi zwiedzających w barwny świat podhalańskiej sztuki ludowej. Jest to pierwsza wystawa w Kielcach ukazująca unikatową i historycznie istotną dziedzinę twórczości.

Celem wystawy jest przedstawienie fenomenu malarstwa na szkle – techniki, która od drugiej połowy XVIII wieku aż do połowy XIX stulecia była niezwykle popularna na południu Polski. Obrazy te, pełniące funkcje religijne, dekoracyjne, a także ochronne, ustąpiły wkrótce miejsca masowo produkowanym i tańszym oleodrukom oraz barwnym litografiom. Po przeszło pół wieku doszło jednak do wielkiego odrodzenia tej sztuki, a dziś Podhale skupia największą liczbę artystów tworzących w tej technice w całej Europie.

Sztuka odwrotna: precyzja i barwa

Wystawa prezentuje ponad 80 barwnych szklanych tafli, przybliżając niezwykłą technikę, zwaną malarstwem odwrotnym. Jest to metoda wymagająca od artysty wyjątkowej precyzji: dzieło malowane jest na odwrocie szklanej płyty, co oznacza, że twórca musi nakładać kolejne warstwy koloru i detali w odwrotnej kolejności. Każdy błąd jest nieodwracalny – jeśli artysta zapomni o jakimś elemencie, nie ma możliwości dodania go w późniejszym etapie. Zgromadzone na wystawie eksponaty, ułożone w układzie chronologicznym, pozwalają prześledzić rodowód współczesnego malarstwa na szkle i jego nierozerwalny związek z ludową sztuką tradycyjną.

Od świętych po zbójników

Zdecydowana większość szklanych tafli skupia się na tematyce religijnej – wizerunkach Matki Bożej, Chrystusa i świętych patronów, którzy czuwali nad mieszkańcami góralskich chałup. Obok nich zostaną zaprezentowane równie fascynujące sceny świeckie i rodzajowe. Odnajdziemy wśród nich popularne motywy związane z postacią legendarnego Janosika i zbójników, sceny ukazujące codzienne zajęcia górali, a także chwile zabawy i świąteczne obrzędy.

Ekspozycja łączy prace anonimowych artystów z XIX wieku z obrazami czołowych twórców żyjących i tworzących w XX i XXI wieku. To niepowtarzalna okazja, by zobaczyć historyczne dzieła oraz współczesną kontynuację tej „szklanej” tradycji. Wśród prezentowanych artystów znaleźli się: Anna Pęksa, Helena Roj-Kozłowska, Stanisława Czech-Walczak, Zofia Gąsienica-Roy, Ewelina Pęksowa, Zdzisław Walczak, Zofia Fortecka, Władysław Walczak-Baniecki, Jolanta Pęksa, Janina Walczak-Budzicz, Magdalena Fortecka, Marta Walczak-Stasiowska, Barbara Baniecka-Dziadzio, Anna Pitoń.

Na ekspozycji dostępne są filmy użyczone przez zakopiańskie Centrum Kultury Rodzimej w willi Czerwony Dwór, przybliżające sylwetki wybranych twórców. Dodatkowo zaprezentowano film udostępniony przez Muzeum Tatrzańskie im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, ukazujący proces powstawania obrazu malowanego na szkle.

Obiekty pochodzą ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Tatrzańskiego im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem oraz z kolekcji prywatnej Zofii i Magdaleny Forteckich.

Kuratorka: Anna Latos-Paryska

Koordynator: Norbert Dulemba

Termin: 16 grudnia 2025 – 12 kwietnia 2026

Muzeum Dialogu Kultur, Rynek 3

MECENAS MUZEUM NARODOWEGO W KIELCACH: 

PGE Polska Grupa Energetyczna

Facebook Muzeum Narodowego w Kielcach Zostań naszym fanem na Facebooku!
mnki.pl

Newsletter jest bezpłatną usługą Muzeum Narodowego w Kielcach. Twój adres email jest wykorzystany wyłącznie w ramach niniejszego serwisu i nie zostanie udostępniony osobom lub podmiotom trzecim. Subskrypcja newslettera jest bezpłatna, niezobowiązująca i w każdej chwili może zostać zakończona.
Aby zrezygnować z subskrypcji newslettera, kliknij tutaj.

Komentarze

Popularne posty