Niedziela w Muzeum w Muzeum Stefana Żeromskiego

Wystawa czasowa Na szkle malowane. Cuda z Podhala

Wystawa czasowa Na szkle malowane. Cuda z Podhala, prezentowana w Muzeum Dialogu Kultur, przenosi zwiedzających w barwny świat podhalańskiej sztuki ludowej. Jest to pierwsza ekspozycja w Kielcach ukazująca tak unikatową i historycznie istotną dziedzinę twórczości.

Celem wystawy jest ukazanie fenomenu malarstwa na szkle – techniki, która od drugiej połowy XVIII wieku aż do połowy XIX stulecia była niezwykle popularna na południu Polski. Obrazy te, pełniące funkcje religijne, dekoracyjne, a także ochronne, ustąpiły wkrótce miejsca masowo produkowanym i tańszym oleodrukom oraz barwnym litografiom. Po przeszło pół wieku doszło jednak do wielkiego odrodzenia tej sztuki, a dziś Podhale skupia największą liczbę artystów tworzących w tej technice w całej Europie.

Sztuka odwrotna: precyzja i barwa

Wystawa prezentuje ponad 80 barwnych szklanych tafli, przybliżając niezwykłą technikę, zwaną malarstwem odwrotnym. Jest to metoda wymagająca od artysty wyjątkowej precyzji: dzieło malowane jest na odwrocie szklanej płyty, co oznacza, że twórca musi nakładać kolejne warstwy koloru i detali w odwrotnej kolejności. Każdy błąd jest nieodwracalny – jeśli artysta zapomni o jakimś elemencie, nie ma możliwości dodania go w późniejszym etapie. Zgromadzone na wystawie eksponaty, ułożone w układzie chronologicznym, pozwolą prześledzić rodowód współczesnego malarstwa i jego nierozerwalny związek z ludową sztuką tradycyjną.

Od świętych po zbójników

Zdecydowana większość szklanych tafli skupia się na tematyce religijnej – wizerunkach Matki Bożej, Chrystusa i świętych patronów, którzy czuwali nad mieszkańcami góralskich chałup. Obok nich zostaną zaprezentowane równie fascynujące sceny świeckie i rodzajowe. Odnajdziemy wśród nich popularne motywy związane z postacią legendarnego Janosika i zbójników, sceny ukazujące codzienne zajęcia górali, a także chwile zabawy i świąteczne obrzędy.

Ekspozycja łączy prace anonimowych artystów z XIX wieku z obrazami czołowych twórców żyjących i tworzących w XX i XXI wieku. To niepowtarzalna okazja, by zobaczyć historyczne dzieła oraz współczesną kontynuację tej „szklanej” tradycji. Wśród prezentowanych artystów znaleźli się: Anna Pęksa, Helena Roj-Kozłowska, Stanisława Czech-Walczak, Zofia Gąsienica-Roy, Ewelina Pęksowa, Zdzisław Walczak, Zofia Fortecka, Władysław Walczak-Baniecki, Jolanta Pęksa, Janina Walczak-Budzicz, Magdalena Fortecka, Marta Walczak-Stasiowska, Barbara Baniecka-Dziadzio, Anna Pitoń.

Na ekspozycji dostępne są filmy użyczone przez zakopiańskie Centrum Kultury Rodzimej w willi Czerwony Dwór, przybliżające sylwetki wybranych twórców. Dodatkowo zaprezentowano film udostępniony przez Muzeum Tatrzańskie im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, ukazujący proces powstawania obrazu malowanego na szkle.

Obiekty pochodzą ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Tatrzańskiego im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem oraz z kolekcji prywatnej Zofii i Magdaleny Forteckich.

Kuratorka: Anna Latos-Paryska

Koordynator: Norbert Dulemba

Termin: 16 grudnia 2025 – 12 kwietnia 2026

Muzeum Dialogu Kultur, Rynek 3

MECENAS MUZEUM NARODOWEGO W KIELCACH: 

PGE Polska Grupa Energetyczna

Gustaw Antoni Bem - mentor Stefana Żeromskiego

Kolejne spotkanie z cyklu Niedziela w Muzeum poświęcone będzie Gustawowi Antoniemu Bemowi – nauczycielowi Stefana Żeromskiego.

Stefan Żeromski w okresie wczesnej młodości pragnął zostać poetą. Z relacji jego starszej siostry Aleksandry wynika, że już jako dziecko bawił rodzinę swoją twórczością. Piśmiennictwem zainteresowała go matka, po której odziedziczył ogromną wrażliwość, dzięki której dostrzegał w codzienności liczne źródła inspiracji. W prowadzonych przez niego dziennikach można odnaleźć kilka wierszy jego autorstwa oraz rozważania nad kondycją poety. Młody gimnazjalista porzucił jednak tego typu twórczość pod wpływem swojego ulubionego nauczyciela, Gustawa Antoniego Bema, który przekonał go, by zwrócił się ku prozie.

W czasie wykładu Magdalena Del przedstawi sylwetkę Gustawa Antoniego Bema oraz opowie, w jakich okolicznościach przybył do Kielc i został nauczycielem w miejscowym gimnazjum. Przybliży również obraz jego relacji ze Stefanem Żeromskim, która przerodziła się w wieloletnią przyjaźń. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na to, jaki wpływ miał Gustaw Antoni Bem na podjęcie przez autora Syzyfowych prac decyzji o zostaniu pisarzem i w jaki sposób pomagał mu w przygotowaniach do kariery literata.

Wstęp bezpłatny.

1 lutego, niedziela, godz. 12, Muzeum Stefana Żeromskiego w Kielcach, ul. Jana Pawła II 5

Zapowiedź wystawy czasowej Miłość

Wystawa zatytułowana Miłość wpisuje się w cykl przygotowywanych przez MNKi ekspozycji, które poświęcone są zagadnieniom głęboko wnikającym w ludzką emocjonalność i jednocześnie z tej emocjonalności wynikającym. Zapoczątkowała go w 2012 roku wystawa Czas, kolejną był Strach (2019–2020), po nich, jako swoiste podsumowanie, zaplanowano ekspozycję poświęconą miłości.

Miłość towarzyszy ludziom od zawsze, niemal od zawsze jest też jedną z najważniejszych bohaterek sztuki, jest wreszcie tą, dzięki której tworzenie w ogóle jest możliwe. Wielowymiarowość tego uczucia sprawia, że niezliczone są wręcz sposoby jej obrazowania. Inaczej bowiem należy przedstawić Caritas czy Agape, inaczej miłość macierzyńską, inaczej wreszcie miłość między dwojgiem ludzi, której symbolem są często postacie zaczerpnięte z mitologii – Eros i jego rzymski odpowiednik – Amor, Kupido, Anteros, Afrodyta utożsamiana z rzymską Wenus (Wenerą), Himeros, Potos, by wymienić tych bardziej znanych bohaterów greckich czy rzymskich mitów. Planowana wystawa będzie zatem wędrówką przez bogaty świat mitologii, Biblii, literatury, ale też alegorii, personifikacji, symboli, aż po wątki rodzajowe ściśle związane z przeżywaniem tego uczucia. Trzon ekspozycji będzie stanowiło malarstwo, uzupełni je rzeźba i wyroby rzemiosła artystycznego. Przewidywany układ ma dać sposobność do zaprezentowania możliwie szerokiego wachlarza zarówno rodzajów miłości, jak i sposobów jej obrazowania w różnych epokach.

Kuratorka: Joanna Kaczmarczyk

Koordynatorka: Anna Sychowska

Termin: 10 lutego – 18 października 2026

Dawny Pałac Biskupów Krakowskich, Pl. Zamkowy 1

MECENAS MUZEUM NARODOWEGO W KIELCACH: 

PGE Polska Grupa Energetyczna

Złote lata - czas na sztukę!

Kolejne spotkanie z cyklu Złote lata – czas na sztukę poświęcone będzie sztuce szklarskiej.

Wyroby ze szkła są stałym elementem naszego życia. Są tak wrośnięte w codzienność, tak powszechne, że nie tylko nie zastanawiamy się nad tym, jak wytwarzano je dawniej, ale i skąd się biorą dziś. Dlatego, aby przybliżyć tajemnice sztuki szklarskiej, zapraszamy na spotkanie, które odbędzie się 11 lutego 2026 roku w Galerii Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej im. Alojzego Obornego.

Podczas wędrówki po salach wystawowych dowiedzieć się będzie można ilu pracowników huty potrzeba było, aby powstało jedno naczynie szklane, czy szkło może wyglądać jak kamień, kim był topiarz, a kim kugler, co to jest szkło cichodmuchane i jak przebiegał proces mechanizacji produkcji szkła.

Spotkanie poprowadzi Anna Pietrzak z Działu Rzemiosła Artystycznego.

___________

Informacje dodatkowe

Czas trwania – około 1 godziny

Koszt – 5 zł od osoby

11 lutego, środa, godz. 13, Dawny Pałac Biskupów Krakowskich, Pl. Zamkowy 1

Zgłoszenia przyjmowane są od poniedziałku do piątku w godz. 8–15 drogą e-mailową edukacja@mnki.pl lub telefonicznie 41 344 40 14 wew. 233, kom. 660 957 875

Numizmaty z czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego w historycznej i współczesnej odsłonie ze zbiorów Działu Historii MNKi

Numizmaty z czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego w historycznej i współczesnej odsłonie to temat kolejnego spotkania z cyklu Niedziela w Muzeum, na które zapraszamy 8 lutego. Wykład poprowadzi Magdalena Otwinowska z Działu Historii.

Podczas wykładu zostaną omówione okoliczności przeprowadzenia reformy monetarnej i uruchomienia Mennicy w Warszawie, co miało miejsce po objęciu tronu przez Stanisława Augusta Poniatowskiego. Sejm elekcyjny w  1764 roku zobowiązał nowego króla do uporządkowania systemu monetarnego oraz uruchomienia nowej mennicy i wybijania w niej dobrej monety. 10 lutego 1766 roku został ogłoszony uniwersał wprowadzający w życie nowy system monetarny.

Od tego momentu w Mennicy w Warszawie wybijano zarówno nowe monety, jak i medale upamiętniające monarchę i jego dokonania oraz ważne osobistości z ówczesnego życia politycznego i kulturalnego. Były one projektowane przez wybitnych artystów, m.in. pochodzącego z Niemiec medaliera Jana Filipa Holzhaeussera, który przybył do Polski na zaproszenie króla, oraz jego ucznia Jana Jakuba Reichla. Ich dzieła zachowały się w kolekcjach muzealnych, także w zbiorach Działu Historii Muzeum Narodowego w Kielcach. Niektóre egzemplarze zostały upamiętnione na współczesnych monetach kolekcjonerskich emitowanych przez Narodowy Bank Polski i zaprezentowanych na ekspozycji stałej Gabinet Numizmatyczny.

Wstęp bezpłatny.

8 lutego, niedziela, godz. 12, Dawny Pałac Biskupów Krakowskich, Pl. Zamkowy 1

Facebook Muzeum Narodowego w Kielcach Zostań naszym fanem na Facebooku!
mnki.pl

Newsletter jest bezpłatną usługą Muzeum Narodowego w Kielcach. Twój adres email jest wykorzystany wyłącznie w ramach niniejszego serwisu i nie zostanie udostępniony osobom lub podmiotom trzecim. Subskrypcja newslettera jest bezpłatna, niezobowiązująca i w każdej chwili może zostać zakończona.
Aby zrezygnować z subskrypcji newslettera, kliknij tutaj.

Komentarze

Popularne posty